Sinemacı Franklin Leonard’ın 2005’te kurduğu senaryo okuma ve oylama şirketi Black List, Oscar alacak filmleri 3-4 yıl önceden adeta belirliyor. Black List nasıl işliyor ve bu yıl hangi 4’ü listesine aldı?
Eşcinsel bir matematikçinin hikâyesini ele alan The Imitation Game’in senaristi Graham Moore aylarca bütçe ve yapımcı aradı. Malum gişe filmi olmayan, riskli bir yapımdı… Kapı kapı gezip senaryosunu kabul ettirmeye çalışan Moore’un çabaları sonuç bulmadı. Ancak okuması için yolladığı Black List’in 2011’de okudukları en iyi senaryo seçkisine girdi. Birdenbire senaryosu birçok büyük yapımcı tarafından okundu ve sonunda Warner Bros senaryoyu satın aldı. Film 2014’te çekildi ve Black List anketinin öngördüğü gibi en iyi uyarlama senaryo dalında Oscar aldı. Moore her seferinde “O listeye giremeseydim bu filmi hiç izleyemeyecektiniz” dedi. O gün bugündür Black List nokta atışı tahminler yapmaya devam ediyor. Ve artık ‘kara listeye’ girmek artık bir başarı haline gelmeye başladı. İyi de nasıl işliyor bu sistem?
BİRBİRİNDEN HABERSİZ 300 UZMAN
Black List’in bir patronu var, Franklin Leonard. Ancak onun işi sinema uzmanlarını bir araya getirmek ve her yıl okunması için kendilerine gönderilen senaryoları onlara ulaştırmak. Harvardlı Leonard birçok yapım şirketinde çalıştıktan sonra 2005’te bir şirket kurma kararı aldı. Amacı, gözden kaçan senaryoların altını çizmek ve düşük bütçeli ama içeriği dolu filmleri belirlemek. Leonard “Böylece bir yılda daha fazla filmin üretilmesine de katkı sağlıyoruz” diyor. İlk kurulduğunda kimse ciddiye almamış ancak Franklin Leonard bağlantılarını kullanarak sinema sektöründen 93 kişiyi işe dahil etti. Onlara kimsenin birbirini görmediği ve hatta gönderenin de kim olduğunu bilmediği bir e-mail adresiyle senaryoları PDF olarak iletti. Yıl sonunda da bir anketle her yıl en iyi 10 film seçildi. Başta tek tük senaryo gelirken şimdi yılda 75 kadar senaryo okuyorlar. Ve artık tam 300 uzman çalışıyor. Bu kadar kişinin birbirinden habersiz karar verdiği bir mekanizma tıkır tıkır işledi. Listede ne bir aksiyon filmi ne de ünlü senarist ve yazarların işleri vardı. Leonard “Liste hâlâ harika hikâyelerin çıktığına dair kanıt. Bu sektördeki insanların gişe sevdası yüzünden körleştiğini ve iyi işleri görmezden geldiğini gördüm. Sinema bitti, yaratıcılık yok deniyor. Hayır, yaratıcılık gerektiren işlerde kendini geliştirmeyen 1950’lerden kalma yöntemlerle ilerleyen insanlar çalışıyor da ondan” diyor.
‘ÇEŞİTLİLİK EKSİKLİĞİNİ GİDERMEK İSTİYORUZ’
Bir yandan da büyük para kazanıyorlar. Ama burası biraz paradoks. Bu anonim firmaya büyük film şirketlerinin çoğu sponsor. Birçok kurumdan yüklü para alıyor. Elbette senaryolarını okunması için yollayanlar da üç-beş bir şey veriyor. Okuyan uzmanların ismi olmadığından rüşvet dönemeyeceğini söyleyen Franklin Leonard iddialı: “Burada para değil, içerik konuşur…” Tek mesela bu da değil. Eğer bir senaryo listeye girmiyorsa dikkate değer değilmiş gibi davranılmaya başladı. Yıkıcı bir potansiyelinin olduğunun farkında olduğunu söyleyen Leonard “Liste dışı kalanların kötü olduğunu söyleyemeyiz. Sadece dikkate değer olduğunun altını çiziyoruz. Biraz da Hollywood’un çeşitlilik eksikliğini gidermek istiyoruz. Çok da büyütmeyin” diyor.
Spotlight, the revenant, Whiplash…
Black List’in en iyi orijinal senaryo ve en iyi uyarlama senaryo dalında nokta atış yaptığı filmleri sıralayalım. Juno’nun senaryosunu 2005’te listeye aldılar, 2008’de en iyi orijinal senaryoda Oscar aldı. Little Miss Sunshine 2005’te listeye girdi, 2007’de Oscar aldı, The Social Network 2009’da listeye girdi, 2011’de Oscar aldı, Spotlight 2013’te listenin başındaydı ve hem en iyi film hem de en iyi orijinal senaryo dallarında Oscar kazandı. Whiplash, The Revenant, Argo, The Descendants, Django Unchained ve daha birçok film… Black List’in her yıl yayınladığı listedeki senaryolar sinema şirketleri tarafından adeta ‘kanlı bir dövüş’ ile paylaşılıyor. Oyuncularsa bu filmlerde rol alabilmek için yapımcılara haber yolluyor.
Bu yılın hangi filmleri listedeydi?
Franklin Leonard bu yılki 89. Akademi Ödülleri’nde bir karasızlık olduğunu söylüyor ama listelerindeki seçimler konusunda da iddialı. Adayları arasında olan ve Black List’e giren filmlerse Moonlight, Fences, Lion ve Loving. Oscar bahisleri gece yarısına kadar devam ediyor, hâlâ La La Land’den eminseniz biraz daha düşünün derim.
Ece ULUSUM